على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1521
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دقة ( deqqat ) م . ع . دق دقة ( از باب ضرب ) : باريك گرديد . دقت ( deqqat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظرافت و نازكى و باريكى از هر چيز و دشوارى . و راستى و درستى و صحت . و باريك بينى و نكته بينى . دقة ( doqqat ) ا . ع . خاك نرم كه بباد رفته شود از زمين . ج : دقق . و ديگ افزار . و نمك با ديگ افزار آميخته و يا نمك كوفته . و ما لها دقة : يعنى نيست او را نمكى . و هى قليل الدقة : يعنى غير مليحه است . و زيورى مراهل مكه را . و جمال و حسن . و نام مردى كه بديوانگى وى مثل زنند و گويند هو اجن من دقة . دقت پسند ( deqqat - pasand ) ص . پ . مشكل پسند . دق دار ( deq - d r ) ا و ص . پ . رنجور و دلازاز . دق دارى ( deq - d ri ) ا . پ . رنج و محنت و آزار و زحمت . دقداق ( daqd q ) ا . ع . قطعهاى ريگ خرد بعضى بر بعض نشسته . دقدان ( daqd n ) ا . ع . - مأخوذ از ديگدان فارسى - اجاغ و جائى كه در آنجا ديگ به جوش مىآورند . و مجمر و محل آتش و جاى آتش . دقدقة ( daqdaqat ) ا . ع . شور و غوغا . و آواز سم ستوران . دقر ( daqr ) ا . ع . مرغزار نيكو و بسيار گياه . دقر ( daqar ) م . ع . دقر دقرا ( از باب سمع ) : پر شد از طعام . و دقر المكان : گياهناك گرديد آن مكان و طراوت گرفت . و دقر الرجل : قى كرد آن مرد از پرى شكم . و دقرت النبات : نرم و نازك گرديد آن گياه و بسيار شد . دقرار ( deqr r ) ا . ع . ازار كشتيبانان . ج : دقارير . دقرارة ( deqr rat ) ا . ع . خلاف . و عادت بد . و خصومت . و سختى . و دروغ . و سخن چين . و سخن چينى . و ازار . و ازار كشتيبان . و مرد كوتاه باى پليد زبان . و سخن بد . ج : دقارير . دقران ( doqr n ) ا . ع . چوبهاى واديج رز . دقرانة ( doqr nat ) ا . ع . واحد دقران يعنى يك چوب واديج . دقرة ( daqrat ) ا . ع . مرغزار نيكو بسيار گياه . دقرور ( doqrur ) ا . ع . ازار كشتيبان . ج : دقارير . دقرورة ( doqrurat ) ا . ع . خلاف . و ازار . ج : دقارير . دقرى ( daqar ) ا . ع . مرغزار نيكو بسيار گياه . دقسة ( doqsat ) ا . ع . دانههاى مانند گاورس . دقسة ( doqsat ) و ( daqsat ) ا . ع . دابهء كوچك . دقش ( daqc ) ا . ع . نقش . دقشة ( daqcat ) ا . ع . دابهايست كوچكتر از سنگخوار كه خالها دارد . و يا مرغى است كه خالها دارد . دقطامانون ( daqt m nun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - پودنهء برى و مشكطرا مشيع . دقع ( daqa ' ) م . ع . راضى بودن بمعيشت اندك . و بر خاك چسبيدن از ذلت . و تحمل كردن شدائد و خوارى فقر را ( و الفعل من سمع ) . و دقع الفصيل : ناگوارد شد شتر بچه از شير . دقعاء ( daq ' ' ) ا . ع . زن ردى و هيچكاره . و خاك و زمين بىگياه . دقعم ( deq'em ) ا . ع . خاك . دقف ( daqf ) ا . ع . هيجان شهوت ابنه . دقفانة ( doqf nat ) ا . ع . مأبون و مخنث . دقق ( doqaq ) ع . ج . دقة . دققة ( daqaqat ) ع . ج . داق . دقل ( daql ) ا . ع . ناتوانى . دقل ( daql ) م . ع . دقل دقلا ( از باب نصر ) : بازداشت و محرم گردانيد . و زد در بينى و دهن شخص و يا در پس سر و ريش او . و ناتوان گرديد . دقل ( daqal ) ا . ع . خرما بن بسيار بار . و خرماى بلايه . و خرمائى كه آن را اسمى مخصوص و از اواع مشهور نباشد . و تير كشتى . دقلة ( daqalat ) ا . ع . واحد دقل يعنى يك خرما بن بسيار بار . دقلة ( daqalat ) و ( daqelat ) ص . ع . شاه دقلة : گوسپند لاغر و خرد و خوار . ج : دقال . و كذا شاه دقلة . دقم ( daqm ) ا . ع . اندوه سخت بر دام و جز آن . دقم ( daqm ) م . ع . دقمه دقما ( از باب نصر و ضرب ) : شكست دندانهاى او را . و دقم فلانا : ناگاه راند فلان را و سپوخت در سينهء وى . و دقمت الريح عليه : درآمد بر وى و وزيد . و دقم فاه مقلوب دمق فاه مىباشد . دقم ( daqam ) م . ع . دقم دقما ( از باب سمع ) : ريخته شد دندانهاى پيشين آن . دقم ( daqam ) ا . ع . زيان و ضرر . دقم ( deqqam ) ا . ع . فراخ از هر چيزى . دقم ( deqqem ) ا . ع . دندان شكستهء از مردم و يا از شتر .